پيامبر صلى اللّه عليه و آله فرمود : " امّا اى مرد ثقفى ! تو آمده‌اى تا درباره وضو و نمازت و ثوابى كه در اين دو براى تو هست ، از من سؤال كنى " . « 1 » عوامل ايثار در نضرة النعيم ، زير عنوان : " عواملى كه بر ايثار ، مساعدت مىكنند " ، آمده است : 1 . بزرگداشت حقوق : اگر حقوق در نظر انسان ، بزرگْ داشته شود ، آن را كاملًا رعايت مىكند و به آن ، جامه عمل مىپوشاند و تباه كردن آن را ناگوار مىداند و مىداند كه اگر به مقام ايثار نرسد ، حقوق را چنان كه شايسته است ، رعايت نمىكند . بنا بر اين ، ايثارش را براى مراقبت از حقوق ، قرار مىدهد . 2 . نفرت از خسّت : هر گاه انسان از خسّت ، نفرت پيدا كند و آن را زشت بشمارد ، خود را ملزم به ايثار مىكند و راهى براى نجات از اين نفرت كينه‌آلود ، جز با ايثار ، براى خود نمىيابد . 3 . ميل به مكارم اخلاقى : انسان ، بر حسب تمايل به ارزش‌هاى اخلاقى ، ايثار مىورزد ، براى اين كه ايثار ، برترين درجه ارزش‌هاى اخلاقى است . « 2 » به نظر مىرسد كه در ريشه‌يابى اسباب ايثار ، اين مقدار ، كافى نيست . درست است كه امورى مانند : بزرگداشت حقوق ، بيزارى از بخل و رغبت به ارزش‌هاى اخلاقى ( مكارم اخلاق ) در پيدايش خصلت ارزشمند ايثار ، مؤثّر است ، ليكن مسئله اصلى ، اين است كه اين خصوصياتى كه موجبات ايثار شمرده شده‌اند ، چگونه در انسان تحقّق پيدا مىكنند و چه كسى به خاطر رغبت به ارزش‌هاى اخلاقى و نفرت از حرص و خِسّت ، و براى رعايت حقوق ديگران ، اقدام به ايثار مىنمايد و خواست ديگران را بر خواست خود ، مقدّم مىدارد ؟

--> ( 1 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه : ج 2 ص 202 ح 2138 ، الأمالى ، صدوق : ص 441 ح 22 ، الخرائج و الجرائح : ج 2 ص 514 ح 26 ، روضة الواعظين : ص 334 ، بحار الأنوار : ج 99 ص 3 ح 3 ، الكافى : ج 3 ص 71 ح 7 . ( 2 ) . نضرة النعيم : ج 3 ص 630 ( به نقل از : مدارج السالكين ، ابن قيّم ، با اندكى تصرّف ) .